Náttúra og saga  

 

mynd eftir Þ. N. KjartanssonMýrdalurinn hefur margt uppá að bjóða fyrir ferðamenn og er sveitin kjörin fyrir áningu í upphafi ferðalags, við lok ferðalags eða til lengri dvalar. Stutt er til flestra átta en Vík er aðeins í rúmlega tveggja klukkustunda keyrslufjarlægð frá Reykjavík. Mýrdalurinn skartar fögru, ósnortnu umhverfi og einstakri náttúrufegurð. Ef þú vilt fræðast nánar um náttúrufar og verða nokkurs vísari um ýmsa markverða staði í Mýrdal, smelltu þá á náttúruhnappinn. Ferðamenn ættu ekki að vera í nokkrum vandræðum að finna gistingu við sitt hæfi, hvort sem er á hóteli, í sumarhúsi, á gistiheimili, í heimagistingu, í bændagistingu, á tjaldstæði eða á farfuglaheimili. Hægt er að fá veitingar á flestum stöðum ásamt gistingu, hvort sem viðkomandi er næturgestur eður ei.

Ferðamenn geta einnig notið ýmiss konar afþreyingar á meðan á dvöl sinni stendur. Mikið er til af fallegum gönguleiðum í Vík og nágrenni en hægt er að nálgast kort með gönguleiðum í Upplýsingamiðstöð ferðamála í Vík. Á góðum degi er hægt að bregða sér á hestbak, hvort sem það eru stuttar eða lengri ferðir; skoða handverksframleiðslu heimamanna, renna fyrir fisk, fara í jeppaferð inná afrétt, skella sér í golf eða bruna á snjósleðum uppá jökli. Auk þess að njóta alls þess sem staðurinn hefur uppá að bjóða er einnig hægt að sækja alla almenna þjónustu á flestum sviðum.

mynd eftir Þ. N. KjartanssonMýrdalur, syðsta sveit á Íslandi, er grasi gróin sveit sunnan Mýrdalsjökuls. Sveitin er land mikilla andstæðna þar sem beljandi jökulfljót og víðáttumiklir sandar mynda mótvægi við grasi grónar heiðar og láglendi. Hér á landi fyrirfinnast vart svo gróin fjöll og dalir, iðagræn frá toppi til táar. Í Mýrdalnum er mest úrkoma á landinu en regnið viðheldur frjósemi jarðvegarins og fannfergi Mýrdalsjökuls í norðri.

Á sumrin skrýðist sveitin dökkgrænum feld enda er grasið hvergi grænna að sjá hér á landi. Sem landbúnaðarhérað er sveitin kjörlendi til ræktunar þar sem gróðursæld, frjósemi og fjölbreytni í gróður- og fulgalífi er með eindæmum enda er veðurfar einstaklega milt, jafnt á sumri sem að vetri. Eitt stærsta kríuvarp í Evrópu er í næsta nágrenni Víkur og er stórfengleg sjón að sjá er allur hópurinn kemur í einu að vori til varps. Í Reynisfjalli og Dyrhólaey er fjöldi fuglategunda, þar á meðal fýll, lundi, svartfugl og rita. Austan undir Reynisfjalli dafna ótal mörg afbrigði blóma- og grasategunda en hvergi annars staðar á landinu vaxa jafn margar tegundir á einum stað. Þar er m.a. hægt að finna búsældarlegustu húsamýs á landinu.Svæðið er því kjörið til skoðunar fyrir alla náttúruunnendur.

Meðfram Mýrdalsjökli liggur svipmikill heiðarfláki, sem teygir sig misjafnlega langt suður að byggð. Þar eru heiðarlönd Mýrdalsbænda, grasi gróin frá rótum að hátind en svo hrikaleg yfirferðar á köflum að vart þykir fært nema á tveimur jafnfljótum. Skiptast þar á hátindruð fjöll og fell og hrikaleg hamragljúfur sem skarta sínu fegursta í einstöku samspili sínu við fannhvítan jökul og kolsvartar auðnir.

Í suðri beljar Atlandshafið í öllu sínu veldi og brýtur þungar öldur á sendnum ströndum þar sem sárasjaldan er ládeyða. Í sjónum standa traustum fótum Dyrhólaey og Reynisfjall sem ramma inn og standa vörð um hinn eiginlega Mýrdal. Ströndin við Vík og Reynisfjara vestan Reynisfjalls eru taldar með fegurstu ströndum í Evrópu með Reynisdröngum í austri og Dyrhólaey í vestri og eru því vinsæll staður kvikmynda- og auglýsingargerðarmanna, bæði innlendra og erlendra.

Hafnleysa er í öllum Mýrdalnum og því sjósókn æði torsótt. Hlunnindi, s.s. fuglatekja í björgum, lundaveiði, fýlaveiði, eggjataka og reki hafa fært Mýrdalsbændum kærkomna björg í bú á erfiðum tímum allt fram á þessa öld ásamt verðmætri matbjörg úr sjó. Útræði var stundað fram undir 1940 við erfiðar aðstæður og oftar en ekki hlutust slys af í erfiðum lendingum.

Þar sem jökulinn ber við loft, hættir landið að vera til. Ekki er vitað til um ferðalög og viðdvöl nóbelsskáldsins í Mýrdal en svo mætti ímynda sér sem skáldið horfi til jökuls í heiðskíru og stillu á góðum degi í Mýrdal við skriftir sínar á Heimsljósi. Jökullinn ber við himinn í allri sinni dýrð með mjúkum, bogadregnum línum, þar sem hann er hæstur, en með gínandi jökulsprungum og úfnum skriðjöklatungum hið neðra. Þrátt fyrir ógnvænlega nálægð sína veitir jökullinn sveitinni gott skjól undan nístingsköldum norðanáttum og veitir sveitungum sínum fremur hlýju en harðindi ef allt leikur í lyndi.

mynd eftir Þ. N. KjartanssonUndir jöklinum austanverðum, í uþb. 1000 m hæð, þakin af 400 m þykkum jökulís hvílir Katla, ein virkasta eldstöð landsins og ein mesta ógn byggðar fyrr á öldum.. Á sögulegum tíma er talið að hún hafi gosið tæplega 20 sinnum. Til eru heimildir um öll Kötlugos frá 1580 og hafa að meðaltali liðið 42 ár á milli gosa. Hættan af Kötlugosum er fyrst og fremst tengd hlaupum sem sem verða þegar mörg tonn af ís bránar og lifir íshellunni og brýst fram með ógnarhraða sem engu hlífa. Hinir víðáttumiklu sandar austan og vestan Mýrdalsins eru handverk Kötlu sem í jökulhlaupum sínum hefur borið með sér feyknin öll af sandi, gjósku og snöggkólnaðri kviku í fjölmörgum gosum sínum á sögulegum og forsögulegum tíma. Talið er að byggð hafi verið á því svæði sem nú er Mýrdalssandur en tekið af í einu af fjölmörgum Kötluhlaupum. Ekki liggja fyrir ritaðar heimildir en hins vegar bera ýmis örnefni í nágrenninu óbeint vitni um tilveru hins forna Dynskógahverfis. 

Þegar ferðamaður kemur að Mýrdalshrepp að vestan, tekur á móti honum fnykur sem mönnum finnst misjafnlega góður. Sú sem sendir þennan þef frá sér er Jökulsá á Sólheimasandi sem fellur beina leið frá jöklinum til sjávar. Ekki er hægt annað að segja, en Jökulsá sé ljótt vatnsfall, enda var hún illa séð af ferðamönnum. Talið er að hún hafi drekkt uþb.20 manns áður en hún var brúuð árið 1921.

Áður fyrr var Mýrdalurinn einangruð sveit og ill yfirferðar þar sem beljandi stórfljót og sandar reyndust berskjölduðum ferðalöngum örðugur farartálmi er illa veðraði. Allt fram á þessa öld voru samgöngur í Mýrdal erfiðar sökum illfærra jökulvatna og eyðusanda á báða bóga en innan um hrikaleg náttúruöflin hvíla grösugir sælureitir sem vin í eyðimörkinni. Hér vorar mun fyrr og haustar síðar en í öðrum landshlutum enda er þetta syðsta hérað landsins og á golfstraumurinn nokkurn þátt í einstöku tíðarfari á þessum slóðum. Ósnortin náttúrufegurðin laðar að sér fjölda ferðamanna á hverju ári, bæði innlenda og erlenda enda er hér margt markvert að skoða.

Heimildir:

Árbók Ferðafélags Íslands, 1975.

Guðmundur Páll Ólafsson: Perlur í náttúru Íslands. Mál og Menning, Reykjavík 1990.

Sunnlenskar Byggðir – Skaftárþing, VI. bindi. Búnaðarsamband Suðurlands, 1985.

Ljósmyndir: Þ.N. Kjartansson

 

     mynd eftir Þ. N. Kjartansson    mynd eftir Þ. N. Kjartansson   mynd eftir Þ. N. Kjartansson

 

Mırdalshreppur
Austurvegi 17 • 870 Vík
Sími: 4871210 • Fax: 4871205
myrdalshreppur@vik.is